touchscreens: trend of hype

Sinds de komst van de interactieve lcd-schermen is er onduidelijkheid ontstaan. Wat is de beste keus voor het onderwijs? Een digitaal schoolbord of een touchscreen?  Les geven met een interactief digitaal medium heeft een grote vlucht genomen en veel scholen zien zich voor de keuze gesteld: schaffen we een digibord aan of een touchscreen? Aanbieders genoeg en door de bomen is het bos niet meer te zien. De ene leverancier roept: het touchscreen is de opvolger van het digibord, de andere ontkent dit ten stelligste.

The ACTIVboard people, niet alleen importeur van het ActivBoard in de Benelux, maar daarnaast ook specialisten in interactief onderwijs doen een boekje open over digitale technieken, kosten en garantie. Vanaf de komst van projectoren en interactieve whiteboards zijn we actief betrokken bij het onderwijs in Nederland en volgen we de ontwikkelingen op de voet.

Een stukje geschiedenis

Het eerste bord werd op de Infocom-beurs  in de Verenigde Staten  in 1994 geïntroduceerd. Er verschenen verschillende spelers op de markt, verschillende technologieën, verschillende merken, maar allemaal met hetzelfde principe: het beeld van de computer wordt door de projector op het oppervlak geprojecteerd. 
Mede door ontwikkelingen in de ICT en de bordsoftware duurde het toch nog tot 2005 voordat scholen voorzichtig begonnen met het aanschaffen van digitale schoolborden.
De ontwikkeling van de unieke en vaak bekroonde ActivPrimary software maakte het mogelijk om ook in het basisonderwijs te werken met digitale schoolborden. De lay-out en de functionaliteiten van het programma waren (als enige) uitermate geschikt voor jonge kinderen en de invoering van het digibord was een feit.
Computers en projectoren evolueerden gelijktijdig, met name op het gebied van resolutie en beeldverhouding. Bekeken vanuit VGA (680x840) is de overgang naar SVGA, XGA en inmiddels WXGA (1340 x 1024 pixels) een hele vooruitgang. Het beeld wordt scherper, kleuren worden beter weergegeven en de breedbeeldfactor (16:9 of 16:10) wordt als natuurlijker ervaren, wij kijken immers “in de breedte”.
De brandpuntsafstand van de projector werd gewijzigd waardoor het mogelijk werd om deze op zeer korte afstand van het bord te plaatsen en zo hinderlijke schaduwvorming weg te nemen.
De techniek die gebruikt wordt bij touchscreen is niet relatief nieuw. De oorspronkelijke basis is een aanraakscherm waar toetsenbord en muis geen goede opties bieden voor de gebruiker. Later werd het touchscreen razend populair in spelletjescomputers en natuurlijk de bekende smartphones. Ook hier worden verschillende technieken gebruikt, onder andere infrarood, optical sensing en capitatief. Ieder met hun eigen voor- en nadelen, zoals dat ook bij de borden het geval is.

Bij de aanschaf van een interactief medium in een klaslokaal dien je met een aantal factoren rekening te houden, we noemen ze hier puntsgewijs.

Projecteren of niet projecteren: een stoffig principe
De concentratie van het stofgehalte in klaslokalen in het primair onderwijs is hoger dan op voorhand werd aangenomen. Er is veel beweging in de ruimte, hierdoor wordt het stof regelmatig opgewaaid en door de ruimte verspreid. (Meer informatie over het gebruik van projectoren. )
Nu begint het idee te ontstaan dat als er geen projector in de klas is, het stof- en warmteprobleem meteen opgelost is.  Echter, het stof in een lokaal wordt niet gegenereerd door de projector, het is al aanwezig. Ook een aanraakscherm produceert warmte. Door de warmte ontstaat er luchtstroom door het apparaat. Fijnstof wordt meegenomen door de luchtstroom en vuilophoping is het gevolg, waarbij de componenten vervuild kunnen raken. Vanuit de ervaring met consumentenelektronica is in deze situatie zelfs kans op brand.  
Aangezien met de aanschaf van een touchscreen niet ineens het lokaal stofvrij is, moet er terdege rekening gehouden worden met het blootstellen van elektronische componenten aan het milieu in een klaslokaal, dat nu eenmaal geen clean room is. Het is dan ook de moeite waard om je af te vragen of het argument ‘geen projector meer’ ook daadwerkelijk een positief resultaat op lange termijn heeft. Vooralsnog is het koffiedik kijken, de tijd zal het ons leren.

Analoog versus digitaal: terug naar af?
De gebruikte technieken voor touchscreens komen in technische zin neer op het genereren of doorbreken van een elektrische stroom, in de basis dus een analoge techniek. Vingerverven doe je met je vingers, schrijven doe je nu eenmaal met een pen, dat is een feit. Buiten het feit dat vingers teveel belast worden als je er mee moet schrijven, is het werken met een penpunt vele malen nauwkeuriger dan het oppervlak van je vinger. Er kan daarnaast geen gebruik worden gemaakt van een zogeheten ‘mouse-over’ functie of het bewegen van de muiscursor  zonder de linker muistoets in te drukken. En dat is juist waar de ontwikkelingen van de huidige gebruikte software (zoals ActivInspire) niet naar toe gaan. Om mogelijkheden ten volle te benutten en lessen met meer gemak en intuïtief te gebruiken heb je veel meer aan het gemak van een multifunctionele aanwijzer. De gepatenteerde ActivPennen zijn batterijloos, ergonomisch gevormd, lichtgewicht en je hebt de beschikking over alle muisfuncties.
Het is goed om stil te staan bij de ontwikkelingen van de software en waarom deze ontwikkelingen hebben plaatsgevonden in plaats van meegesleept te worden in een hype die nog niet in de buurt komt van de eisen die aan het nieuwe leren gesteld worden. Klassikaal lesgeven is immers passé, kinderen gaan zelf en samen aan het werk. Zo ook op het interactieve medium dat in de klas gebruikt wordt. Om een multi-user  werkplek te creëren, zoals voor ActivBoard het 2-pennensysteem al enige tijd standaard bij het bord geleverd wordt, zal in ieder geval de ruimte moeten worden geboden. Vandaar dat het ActivBoard vanaf 78 inch verkrijgbaar is, maar de bestverkochte modellen 87 of zelfs 95 inch zijn.

Voor een dubbeltje op de eerste rang
De Activboards die vanaf augustus 2009 geleverd worden, zijn een complete basis voor het interactieve klaslokaal, uitbreidbaar met accessoires die naadloos aansluiten bij het bord en de software, denk hierbij aan een responssysteem (om te toetsen) of een documentcamera. Standaard is deze basisset voorzien van ingebouwde luidsprekers, versterker, extra aansluitingen voor externe apparatuur en indien gewenst elektrisch in hoogte verstelbaar. De standaardafmeting is 87 inch diagonaal, een afmeting die qua beeldverhouding (16:10) aansluit bij de native resolutie van de meeste moderne laptops en computers. Een touchscreen van deze afmetingen is in ieder geval onbetaalbaar en wordt nog niet in massaproductie gemaakt. In plaats daarvan worden 55” en 65” modellen aangeboden, maar zelfs voor de prijs daarvan kun je minimaal 3 lokalen voorzien van een complete ActivBoardset. Met alle standaard attributen, denk hierbij aan de software en het 2-pennensysteem.

Garantie: zekerheid op lange of korte termijn?
In ICT wordt vaak gebruik gemaakt van het rekenmodel TCO (Total Cost of Ownership) Hierbij worden de totale kosten van een aan te schaffen product berekend en afgezet tegen de verwachte levensduur. In dit licht kan er niet met zekerheid gezegd worden hoe deze berekeningen gelden voor de aanschaf van een touchscreen. Er is geen swap-garantieplan voorhanden en de garantie op de componenten is een jaar. En een schooljaar is zo voorbij.

The ACTIVboard people bieden buiten de standaardgarantie van 5 jaar op het bord een aanvullende, gratis SWAP-garantie voor de projector (zie ook SWAP-pagina), zodat een TCO berekend kan worden. En dan kom je tot de conclusie, zeker gezien de gratis updates van de software en stuurprogramma’s , dat een ActivBoard, zeker op lange termijn, vele malen voordeliger is dan een aanraakscherm.

Arbo
In navolging van artikel 5.9, 5.10, en 5.11 van het arbeidsomstandigheden besluit, vormgegeven door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en De Minister van Onderwijs,  hebben The ACTIVboard people vooralsnog besloten om touchscreens voor een klaslokaalsituatie niet op te nemen in het productassortiment. In het arbeidsomstandighedenbesluit wordt specifiek gesproken over beeldschermen en aanverwante producten. The ACTIVboard people zijn dan ook van mening dat er onvoldoende duidelijkheid bestaat over de gevolgen,  als oogklachten en de invloed op de werkomstandigheden.

Conclusie
We leven in een tijdperk waar technologische verandering aan de orde van de dag is. Het doorzetten van een bepaalde techniek is niet onmogelijk, maar om daarmee gebruikte en beproefde technologie meteen buiten spel te zetten is een heel ander besluit. Een vergelijking van een digitaal schoolbord als ActivBoard met bewezen technologie, doorweven met didactische inzichten in alle aspecten, met een gadget-achtige  techniek waar je leuk plaatjes mee kunt vergroten en verschuiven is dan eigenlijk als het vergelijken van appels met peren. Ons advies is dan ook je niet mee te laten slepen door de hype van het moment, maar bovengenoemde zaken zorgvuldig af te wegen.

The ACTIVboard people hopen bijgedragen te hebben aan het uitsluiten van eventuele dilemma’s die je tegenkomt bij het bepalen van je keuze. Kijk voor de aardigheid eens op http://www.prometheanplanet.com, je vindt er 600.000 collega’s, duizenden lessen en lesonderdelen en een forum waar je je mening en vragen kwijt kunt.